NARGİLE

Bugün daha önce denemediğiniz bir şey yapmaya ne dersiniz? Nargile içmeye mesela? Doğum yeri Hindistan olan ve 16. yüzyılda Osmanlı'nın tütünü tanımasıyla iyice yaygınlaşan nargile, zaman içinde kaybettiği itibarini yeniden kazanıyor

İlk kez Hindistan'da ‘‘nar çil’’ denen hindistancevizinin kabuğundan yapılan ve Hint keneviri tüketimine yeni bir boyut kazandıran nargile, dünyada mistik doğu kültürünün önemli bir öğesi olarak kabul görüyor. Araplar' ın ‘‘sısa’’, İranlılar' ın ‘‘kalyan’’ adını verdiği ‘‘nargile’’, Osmanlı-Türk kültürünün de önemli bir parçası. Osmanlı'ya Yavuz Sultan Selim zamanında gelen nargile IV. Murat zamanında yasaklara konu olmuştu. 1991'de tarihi Galata Köprüsü'nün yanmasıyla unutulan nargile kahvehaneleri simdi yeniden revaçta.

 
Aslında 7 parçadan oluşan nargileyi basit olarak 4 parçada anlatabiliriz. Bunlar, ‘‘lüle’’, ‘‘ser’’, ‘‘sise’’ ve ‘‘marpuç’’. Lüle, tütünün konduğu delikli tabla; ser, nargilenin uzun gövdesi; sise, içinde dumanı filtre eden suyun olduğu ve o meşhur fokurdamaların geldiği bölüm; marpuç ise dumanı şişeden alan ve ağıza ulaştıran hortum. Bunlara marpucun ucundaki ‘‘imame’’, lülenin etrafındaki ‘‘tabla’’ ve tablanın üzerinde duran tütünün ateşini düzeltmeye ya da değiştirmeye yarayan ‘‘masa’’yi da ekleyebiliriz.

Maşa - Meşe - Köşe - Ayşe

Çok eski bir keyif olduğu için zaman içinde nargileyle ilgili özlü sözler de üretilmiş. ‘‘Masa, Meşe, Köse, Ayşe’’ bunlardan bir tanesi. Masa, malum... Meşe, ateşi yakmakta kullanılan odunu anlatıyor ve bu da yalnızca meşenin ‘‘pirnav’’ adı verilen türünden elde ediliyor. Köse, bu keyfin ortalık yerde yapılamayacağını, Ayşe ise servis yapan garsonları ve servisin kalitesini anlatan kelimeler. Özellikle İzmir’de olmak üzere hálá nargile üretimi yapan yerler varmış. Ama onların asil problemleri, son yıllarda yaygınlaşan meyve aromalı tütünlere sağlıklı yollardan ulaşamamaları. Çünkü Mısır’dan gelen bu tütünleri Tekel ithal etmiyor. Ancak birisi bu tütünleri getirirse onlardan kilo ile alıyorlar. Meyve aromalı tütünler sıfır nikotin ve sıfır katran içerdiği, ‘‘tömbeki’’ olarak adlandırılan orijinal nargile tütününden hafif olduğu ve ‘‘güzel koktuğu’’ (nargilenin insanin üzerine yapışan ve kolay kolay çıkmayan keskin bir kokusu varmış) için fazla rağbet görüyor. Epey de çeşidi var bunların: en çok istek alan elma (kırmızı yani Amasya ve beyaz yani Golden olmak üzere iki çeşit) ve cappucino; bunların yani sıra meyan kökü, nane, çilek, kayısı ve karışık meyveli.

 Nargile içmenin adabı

Bir kere sigara içer gibi içilmiyor nargile. Havayı nefes alır gibi çekmelisiniz ki şişedeki su fokurdasın ve tütün yansın. Bu arada iki içim tekniği var: göbekten ve göğüsten. Göğüsten içim yorucu olduğu için göbekten içim tercih ediliyor. Bu yöntemde dumanı diyaframınızı kullanarak midenize çekiyorsunuz ve üflüyorsunuz. Bu kadar basit işte.

Nargile şişesinin içindeki sıvı bildiğimiz Terkos suyu. Suyun üzerinde bir hava boşluğu var ve siz marpuçtan nefes çektiğinizde gelen hava, bu boşluktan geliyor. Sonra hava çıkacak başka bir yeri olmadığı için sudan vakum yapıyor ve oluşan vakum üstteki lülenin tütününü yakıyor. Gelen duman suyun içinde süzülerek ve soğuyarak size ulaşıyor (sigarayla en büyük farkı da dumanın soğuk olması). Yani su tütündeki zararlı maddeleri süzüyor ve soğutuyor.

Nargilenin hazırlanması ustalık istiyor. İçiminden keyif almak da öyle... Nargilenin önce cam gövdesine su dolduruluyor, suyun içine girecek kadar uzun olan bir kamış şişenin kapağının iki ucundan uzanıyor. Nargile kamışının kapağının üst tarafındaki kısmı pirinç bir boru içinden geçiyor ve "lüle" adi verilen, bir parçayla sona eriyor. Lüle, çömlekçi çamurundan yapılıyor çünkü bu çamur ısıyı iletmediğinden fazla kızmıyor, böyle olunca da üzerine konan tömbekiyi kavurmuyor ve tatsızlaşmıyor. Nargilenin son önemli parçası da marpuç. Uzun, esnek bir hortum olan marpuç, içenin elini yormamak için kalın ve hafif bir boruyla bitiyor. Bu boru, yine tiryakinin avucunu terletmemek için, çuha ile kaplı. Nargilenin marpucunun ucunda da genelde sari kehribardan yapılma "imame" oluyor, nargileyle dudak teması da burada oluyor. Bunların dışında nargilenin bir de tepsisi var; bu hemen lülenin altına takılıyor. Bu yardımcı parça, tömbeki külünün ve kömür közünün yere dökülmesini önlüyor. Bir de ateşi düzeltmek için minik bir masa kullanılıyor.

Tömbeki, nargileye özgü özel bir tütün. Bu sigara, puro, enfiye gibi diğer tütünlerden daha kısa boylu, daha geniş, daha tıknaz bir bitki. Yaprakları daha esmer, daha küçük, daha etli ve tütünden daha dayanıklı. Virginia ve Burley tütünlerinde yüzde 3 - 4, Türk tütünlerinde yüzde 1 - 2 olan nikotin oranı, tömbekide yüzde 10'a kadar çıkabiliyor. Tömbeki Türkiye'de Hatay - Samandağ ve Konya - Hadim bölgelerinde üretiliyor. Tütün gibi toplanıyor, ama farkı işlemlerden geçiyor.
Tömbeki lüleye yerleştirildikten sonra üzerine odun kömürü ateşi konur. Ateşi söndürmeden, tömbekiyi devirmeden içmek maharet istiyor. Nargilenin en büyük keyfi muhabbeti, çünkü tek başına içilen nargile tiryakilere göre bir şey ifade etmiyor. İste hem muhabbet ihtiyacından hem dumanına katlanmak zor olduğundan, nargileciler nargile kahvelerine gidiyorlar. Muhabbet özelliği, sigaradan kurtulmanın ve nargile tiryakisi olmanın en önemli nedenidir. Eğer nargile bilerek içilirse, sigardan çok daha az zararlı. Doğru içim dumanı içe çekmeden yapılıyor. Bir dolduruş en az bir buçuk saat sürüyor, ehli olanlar bu süreyi dört saate kadar çıkarabiliyor.

Nargile, temeli Eski İran ve Mısır'a dayanan tütünlü bir içecektir. Tütünden çıkan duman ağza suyun içinden geçip filtre olarak gelmekte ve zararlı maddelerden arınmaktadır. Sonuç olarak daha az zararlı ve keyifli bir içim ortaya çıkmaktadır.

NARGİLE İÇERKEN NELERE DİKKAT ETMELİ?

1. Asla nargile ateşinden sigaranızı yakmayın (kan çıkar sonra)
2. Nargilenizi asla yüksek bir yere koymayınız (bu büyük bir görgüsüzlüktür)
3. Eğer nargileyi biriyle ortak içiyorsanız, marpucunuzu asla direk partnerinizin eline vermeyin. Masaya bırakın oradan alsın.
4. Ve asla nargilede tütünden başka bir şey içmeyin.

RULES

1. Never light your cigarette with the coals on your hookah.
2. Never put your hookah on a height (I know this could be a little inconvenient if you dont have a large hookah, but a hookah is supposed to rest on the ground, not on a table).
3. Never pass the hookah directly to another person. Always first put in down and let the next person pick it up.
4. Don't smoke anything but tobacco out of it!

Nargile, temeli Eski İran ve Mısır'a dayanan tütünlü bir içecektir. Tütünden çıkan duman ağıza suyun içinden geçip filtre olarak gelmekte ve zararlı; maddelerden arınmaktadır. Sonuç olarak daha az zararlı ve keyifli bir içim ortaya çıkmaktadır.

UĞUR POLAT